27 Eylül'de başlıyor: AB'de kanıtsız 'çevre dostu' demek yasaklanıyor — görseller dahil

Ne oldu

Avrupa Seyahat Komisyonu (ETC), Global Destination Sustainability Movement ve NECSTouR ortak bir rehber yayınladı: "Proof, Not Promises — A Practical Guide to the EU Empowering Consumers Directive for Destinations".

Rehberin konusu, AB'nin Empowering Consumers for the Green Transition Direktifi (EU) 2024/825. Direktif 27 Eylül 2026'dan itibaren uygulanacak ve Avrupa'da tüketiciye yönelik çevre iddialarının nasıl yapılabileceğini kökten değiştiriyor.

Yeni kural şu: iddialar açık, belirli, kanıta dayalı ve yanıltıcı olmayan olmak zorunda. Ve kapsam geniş — direktif yalnızca metni değil, görselleri, etiketleri ve markalamayı da sayıyor.

Rehber bunu bir iletişim biçimi değişikliği olarak tanımlıyor: anlatı odaklı sürdürülebilirlik mesajından, doğrulanabilir veriye dayalı iletişime geçiş. Ayrıca kurum içinde pazarlama, operasyon ve veri işlevlerinin hizalanması gerektiğini vurguluyor — sürdürülebilirliğin nasıl tanımlandığı, ölçüldüğü ve anlatıldığı arasında tutarlılık olmadan bu iş yürümüyor.

ETC'nin COO'su Teodora Marinska direktifi "netlik ve güvenilirlikle öne çıkma fırsatı" olarak niteliyor. GDS-Movement CEO'su Guy Bigwood ise daha keskin: "Sürdürülebilirlik artık anlattığımız bir hikâye değil. Kanıtlamamız gereken bir şey."

Türkiye açısı

İlk soru şu: bu direktif Türk işletmesini bağlar mı?

Doğrudan bağlamaz. AB tüketici mevzuatı, AB'de tüketiciye satış yapan tacirleri hedefler. Ama pratikte durum bundan farklı işliyor ve mekanizma tam da geçen hafta yazdığımız sertifika hikâyesindeki gibi: kanal üzerinden geliyor.

Sizi Avrupa'ya satan tur operatörü, platform ya da acente 27 Eylül'den sonra kendi iddialarını kanıtlamak zorunda. O iddiaların içinde sizin tesisinizle ilgili olanlar da var — "çevre dostu konaklama", "sürdürülebilir tesis", "yeşil otel". Kanıtı kendisi üretemeyeceği için sizden isteyecek. Bu talep tedarikçi formuna, sözleşme ekine ve denetim listesine girer. Yani mevzuat sizi değil, sizi satan tarafı bağlıyor; fatura yine size geliyor.

Görsellerin kapsamda olması Türkiye için özellikle önemli. Türk konaklama pazarlaması yeşil yaprak grafiği, "doğayla bütünleşme" temalı fotoğraf ve kendi tasarımı çevre rozetleriyle dolu. Direktif bunları iddia sayıyor. Arkasında ölçüm yoksa, tek kelime yazmadan da yanıltıcı iddiada bulunmuş olabilirsiniz.

Pratik sonuç tek cümleyle: ölçmediğiniz hiçbir şeyi bir daha söylemeyin.

Bunun bir de yukarı yönlü tarafı var. Üçüncü taraf sertifikası burada kanıt işlevi gördüğü için değeri artıyor. Bağımsız denetimden geçmiş bir belgeye sahip tesis, iddiasını savunmak için elinde hazır dayanak bulunduruyor; belgesi olmayan her seferinde kendi kanıtını üretmek zorunda kalıyor. Sertifika masrafının geri döndüğü yerlerden biri burası.

Sertifika taraması ile hangi belgeye yakın olduğunuzu 12 maddede görebilirsiniz.

Doğrulanması gereken: Türkiye'de Ticaret Bakanlığı tarafında yeşil iddialara dönük paralel bir düzenleme olup olmadığını bu haber için doğrulayamadık. Reklam Kurulu'nun çevre iddialarına ilişkin bir yaklaşımı varsa, iç pazara satan işletmeler için de bağlayıcı hale gelir; ayrıca araştırıp yazacağız.

Kim yapıyor

• European Travel Commission (ETC) — Avrupa ulusal turizm örgütlerinin çatı kuruluşu. Rehberin ortak yayıncısı ve AB politika süreçlerinde sektörün sesi.
• GDS-Movement — destinasyonların sürdürülebilirlik performansını ölçen ve karşılaştıran endeksi yürütüyor. "Kanıt" tarafının teknik omurgası.
• NECSTouR — Avrupa bölgelerinin sürdürülebilir turizm ağı. Rehberin bölgesel yönetimlere uyarlanmasında rol alıyor.

Rehber ücretsiz ve destinasyon yönetimleri, kongre büroları, mekânlar ve etkinlik organizatörleri için hazırlanmış — ama içindeki iddia-kanıt mantığı tek bir otel için de aynı şekilde geçerli.