İçeriğe geç
Sürdürülebilir Turizm
Ayak izini ölç
Sürdürülebilir
Turizm
01 — Kapı

İşletmeyim

Otel, pansiyon, tur operatörü. Maliyet, mevzuat ve geri ödeme odaklı araçlar.

Devam et →
02 — Kapı

Gezginim

Kendi ayak izini ölç, seyahatini hafiflet, nereye gideceğine bilerek karar ver.

Devam et →
ManşetÖncü İşletmeler

Venedik'te otel mutfağının çöpü adadan çıkmıyor, bahçeye dönüyor — aynı sertifikadan Türkiye'de 170 tesis var

Green Key, Venedik lagünündeki Isola delle Rose adasında bulunan JW Marriott Venice Resort & Spa'nın kurduğu kapalı döngüyü iyi uygulama olarak yayımladı. Otel restoranları için adada sebze ve ot yetiştiriyor, kendi zeytinliğinden sızma zeytinyağı çıkarıyor, mutfağın organik atığını personel eğitimiyle ayrıştırıp adada komposta çeviriyor ve komposta dönen atığı bahçeye geri veriyor. Gerekçe erdem değil coğrafya: adaya her şey tekneyle gidiyor, her atık tekneyle geri dönüyor. Türkiye'de aynı sertifikaya sahip 170 tesis bulunuyor; program 2011'den bu yana TÜRÇEV koordinasyonunda yürüyor.

3 dk okuma
01 — Gri su geri kazanımı
Dünyada işe yarayan bir uygulama,
Türkiye'de hangi koşullarda işler?
Araçlar

Okumakla kalma, kendi sayını gör

Gezgin · araç

Seyahatinin karbon ayak izi

Dört soru, bir not. DEFRA 2026 katsayılarıyla.

Aracı aç →
İşletme · araç

Sertifikaya ne kadar yakınsın?

12 maddelik tarama; puanın ve en hızlı kazancın.

Aracı aç →
Haberin içinde

Bu uygulama bende işler mi?

Tesisinin rakamlarını gir, geri ödeme süresini gör.

Aracı aç →
İşletme · bölüm

İşletme tarafına geç

Mevzuat, maliyet ve uygulama odaklı her şey bir arada.

Aracı aç →
Gezgin · bölüm

Gezgin tarafına geç

Ayak izini ölç, seyahatini bırakmadan hafiflet.

Aracı aç →
Son haberler
Veri ve Rapor

Avrupa'da talep eylüle kayıyor: Yunanistan'ın seyahat harcaması %64 arttı, Türkiye'nin gelişleri %2,1 geriledi

Avrupa Seyahat Komisyonu'nun (ETC) 9 Temmuz'da yayımladığı Q2 2026 raporuna göre Avrupa'ya uluslararası gelişler yılbaşından bu yana %5 arttı. Rapor büyümenin gerekçesini açıkça yazıyor: talebi zirve sezonun ve klasik yoğun noktaların dışına yayma çabası. Yunanistan gelişte %38, seyahat harcamasında %64,3 arttı. Türkiye ise gelişlerde %2,1 geriledi ve hem gelişi hem harcaması düşen birkaç destinasyondan biri oldu — ETC bunu bölgesel çatışmaya bağlıyor. Raporun ikinci başlığı ise omuz aylarının yükselişi: gezginler aşırı sıcak ve kalabalıktan kaçınmak için eylüle kayıyor. Buna karşılık çevresel kaygı nedeniyle davranışını değiştirmeyi düşünenlerin oranı yalnızca %41.

Öncü İşletmeler

Meksika'da sertifika bir kez alınmıyor, her yıl ölçülüyor: Xcaret 17 yıldır aynı sistemde — Türkiye'de 19.017 belgeli tesisin 17.684'ü 1. aşamada

Meksika, 2025–2030 turizm programı PROSECTUR'un sürdürülebilirlik ayağını Distintivo S adlı ulusal belgeye bağladı; belgelendirme ortağı EarthCheck ile anlaşmasını 2026'da yeniledi. Ülkede 106 tesis her yıl enerji, su, atık, emisyon ve sosyal etki verisini ölçtürüp bağımsız denetime veriyor; 26 küçük işletme giriş programında, dört bölge destinasyon sertifikasyonunda. Riviera Maya'daki Grupo Xcaret 17 yıldır EarthCheck üyesi. Türkiye'nin karşılığı çok daha büyük ama piramidi ters: Çevre Bakanlığı'nın gösterge sayfasına göre 19.017 belgeli konaklama tesisinin 17.684'ü giriş seviyesi 1. aşamada, tam uyumlu 3. aşama sertifikası olan tesis sayısı 1.316.

Uygulama Örnekleri

Miskolc şefleri milli park idaresiyle eşleştirdi: "Yenilebilir Orman" 30'u aşkın işletmelik ağa ve Macaristan'ın ilk Good Travel Seal'ine ulaştı

Green Destinations, Top 100 Story Awards'ta "Gelişen Topluluklar" dalının birincisi olarak Macaristan'ın Miskolc kentini seçti. Kazanan iş bir tesis yatırımı değil: restoran işletmecileri, otelciler ve şarap üreticilerinin kurduğu Bükki Kör adlı taban ağı, şefleri orman yöneticileriyle eşleştiren "Yenilebilir Orman" programını başlattı. Bükk Milli Park Müdürlüğü'nün sertifikalı çay, bal ve reçelleri restoran menülerine ve yerel pazarlara girdi; ağ sektörler arası 30'u aşkın aktif üyeye ulaştı; Lillafüred'deki Palotaszálló, Good Travel Seal belgesi alan ilk Macar tesisi oldu. Türkiye'de bu modelin ilk halkası hazır — Cittaslow ağı 2009'dan beri çalışıyor ve bugün 31 üyesi var.

Mevzuat ve Sertifikasyon

İki kararla 23.448 km² deniz milli park oldu: Fethiye-Kaş ve Kuzey Ege sınırları koordinatla çizildi

15 Ağustos 2026 tarihli 11626 ve 11627 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları, 16 Ağustos'ta Resmî Gazete'de yayımlandı. Fethiye-Kaş Deniz Milli Parkı 21.706,03 km², Kuzey Ege Deniz Milli Parkı 1.742,14 km² — toplam 23.448,17 km² deniz alanı milli park statüsüne alındı. Kararların eki harita değil, sınır: Fethiye-Kaş için 1.975, Kuzey Ege için 599 koordinat noktası. Bu, karadaki oteli değil suyun üstündeki işletmeyi ilgilendiren bir karar — gulet filosu, dalış merkezi, günübirlik tur teknesi, marina. Ve henüz bir yönetim planı değil.

Öncü İşletmeler

Göcek'te 4.133 tekne, 1,9 milyon litre atığını alım teknesine verdi — 11 Ağustos'tan beri bu teslim kayda geçiyor

Garanti BBVA ve DenizTemiz Derneği/TURMEPA, Mavi Nefes Projesi'nin beş yıllık sayılarını yayımladı. Göcek'te Mayıs 2024'ten bu yana hizmet veren tek bir sıvı atık alım teknesi, üç yaz sezonunda 4.133 tekneden 1 milyon 912 bin litre siyah ve gri su topladı. Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi'nde ekilen 14.800 deniz çayırı fidesinin canlılık oranı %70'in üzerinde ölçüldü ve üç istasyon şamandırayla koruma altına alındı. Haberin zamanlaması ayrı bir anlam taşıyor: Mavi Kart Takip Sistemi genelgesi 11 Ağustos 2026'da yürürlüğe girdi ve yat, gulet, tur teknesi ile marinaları kapsıyor.

Mevzuat ve Sertifikasyon

İskoçya dört destinasyonunu bir yıllık bağımsız incelemeye soktu — İzmir'in dört ilçesi o karneyi zaten almış durumda

VisitScotland, dört destinasyonu bir yıl sürecek bir sürdürülebilir destinasyon geliştirme pilotuna aldı. Planları GDS-Movement bağımsız olarak inceleyecek, referans çerçeve GSTC standartları, amaç ulusal ölçekte kıyaslama. Türkiye'nin elinde benzer bir karne zaten var: Green Destinations'ın 2026 programında Çeşme, Selçuk ve Urla altın, Menderes gümüş aldı — dördü de İzmir ilçesi. Eksik olan ödül değil, o ödülü ülke geneline taşıyacak ulusal koordinasyon katmanı.

Uygulama Örnekleri

Odadan kettle çıktı, kata ortak mutfak girdi: İngiltere turizm kurumu 261 odalı bir otelin enerji reçetesini kalem kalem yayımladı

VisitEngland, yenileyici turizm vaka çalışmaları serisinde YOTEL Manchester Deansgate'in enerji operasyonunu ayrıntılarıyla anlattı. Odalarda kettle, ütü ve şişe su yok — her katta espresso makinesi, filtreli su çeşmesi ve ütünün bulunduğu ortak mutfak var. Klima sabit ayar noktasıyla değil sıcaklık aralığıyla çalışıyor, odalar günde iki kez sıfırlanıyor, günlük temizlikten vazgeçen misafire 5 sterlinlik bar kuponu veriliyor. Listedeki kalemlerin çoğu yatırım değil, karar istiyor.

Mevzuat ve Sertifikasyon

AB ambalaj tüzüğü dün yürürlüğe girdi: otel banyosundaki küçük şişe 2030'da AB pazarından kalkıyor

Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü (AB) 2025/40, 12 Ağustos 2026 itibarıyla uygulanmaya başladı. Tüzüğün 25. maddesi, 1 Ocak 2030'dan itibaren Ek V'te sayılan ambalaj biçimlerinin AB pazarına sürülmesini yasaklıyor. Listedeki 5. kalem doğrudan konaklama sektörü: tek rezervasyon için konulan, misafir ayrılınca atılan şampuan ve losyon şişeleri, kalıp sabunun poşeti. Türkiye'deki otel bu tüzüğe tabi değil — ama bu ürünleri üreten tedarikçi tabi.

Veri ve Rapor

İspanya'da otel inşaatının %77'si yeni bina değil yenileme — Türkiye'de yenilenmeyi bekleyen 1,25 milyon yatak var

2026'nın ilk yarısında İspanya'da tespit edilen 556 otel inşaat projesinin %76,9'u mevcut tesislerin yenilenmesi; yeni inşaatın payı %19,7. Veriyi derleyen Intescia–DoubleTrade'in yöneticisi, yatırımların ağırlıkla "binaların verimliliğini artırmaya" gittiğini söylüyor. Türkiye'de karşılık gelen tablo şu: 8.690 işletme belgeli tesiste 1.252.817 yatak var, boru hattındaki yatırım belgeli kapasite bunun onda biri kadar. Yani buradaki sürdürülebilirlik kaldıracı da yeni binada değil, mevcut binada.

Öncü İşletmeler

Çöpü %10 azalt, harcamanın yarısını yerelde yap: bir turizm sempozyumu kendi etkinliğini denetime açtı

Avustralya'da bölgesel turizm örgütü Destination North Coast NSW, yıllık sempozyumu ve ödül töreni için EarthCheck'in sürdürülebilir etkinlik yönetim sistemi tanınırlığını üst üste ikinci kez aldı. Hedefler tabela değil rakam: düzenli depolamaya giden atıkta 2025'e göre %10 azalma, etkinlik malzeme ve hizmetlerinin en az %50'sinin yerelden alınması, karbon ayak izinin hesaplayıcıyla ölçülüp geçen yılla karşılaştırılması. Listedeki kalemlerin çoğu yatırım istemiyor — istediği tek şey geçen yılın sayısı.

Mevzuat ve Sertifikasyon

1 Ekim'de Yeşil Anahtar'ın kuralları değişiyor: sertifika iki yıla çıkıyor, araya bir ara kontrol giriyor

Green Key 1 Ekim 2026'da yeni kriter ve sertifikasyon sistemine geçiyor. Sertifika bir yıl yerine iki yıl geçerli olacak, kararı bağımsız bir belgelendirme kuruluşu verecek ve sertifikadan 8–14 ay sonra ara bir gözetim kontrolü zorunlu hale gelecek. Türkiye'de programı yürüten TÜRÇEV, başvuru adımlarının ve sertifika süresinin revize edildiğini kendi sitesinde duyurdu — yeni takvim henüz açıklanmadı.

Veri ve Rapor

Kışın 3,5 milyon, yazın 13 milyon: Antalya havza raporu turizmin arıtma yükünü kayda geçirdi

AB destekli 42 aylık çalışmanın çıktısı olan Antalya Nehir Havzası Yönetim Planı SÇD Nihai Kapsam Belirleme Raporu, havzadaki 155 yerüstü su kütlesinden 46'sının kentsel atıksu deşarjı nedeniyle önemli baskı altında olduğunu yazıyor — havzada tanımlı üç kıyı suyu kütlesinin üçü de bu listede. Raporun paydaş tutanağında Antalya Büyükşehir Belediyesi yetkilisi yaz nüfusunu 13 milyon olarak kayda geçiriyor. Aynı havzada 680 bin yatak var.

Mevzuat ve Sertifikasyon

Edinburgh 24 Temmuz'da %5 ziyaretçi vergisini başlattı — asıl haber, parayı nereye harcayacağını kalem kalem yazması

Edinburgh Ziyaretçi Vergisi 24 Temmuz 2026'dan itibaren başlayan konaklamalarda geçerli. Oran %5 ve İskoç kanunu bu parayı ziyaretçilerin kullandığı yerel hizmetlere geri yatırmayı zorunlu kılıyor: harcama programı kalem kalem yayımlandı, tahsilat masrafı için otele %2 geri ödeme bile var. Türkiye'de misafirden %2 konaklama vergisi alınıyor ama kanunda bu paranın nereye gideceğine dair tek satır yok.

Uygulama Örnekleri

Tur programını yapıştır, karbon raporu çıksın: ölçüm saniyeye indi, kanıt sorunu yerinde duruyor

Sustainable Travel International, tur programlarını emisyon raporuna çeviren yapay zekâ destekli bir araç yayına aldı — haftalar süren iş saniyelere iniyor. Ama araç bilgi eksikse varsayım üretip yanına güven skoru koyuyor. 27 Eylül'de AB kuralları yürürlüğe girerken Türk operatörü için asıl mesele hesaplayıcı değil, program metninin ne kadar ayrıntılı yazıldığı.

Veri ve Rapor

%85 istiyor, %36 sertifikalı tesise gidiyor: GSTC'nin yeni yayını aradaki farkı fiyata değil güvene bağlıyor

GSTC'nin Futures Lab'ı ilk yayınında rahatsız edici bir sayı çifti koyuyor: turistlerin %85'i sürdürülebilir turizmi önemsiyor, ama yalnızca %36'sı sertifikalı bir tesiste kalmayı planlıyor. Engel listesinin başında fiyat değil, "bulmak çok vakit alıyor" ve "etiketlere güvenmiyorum" var. Türkiye'nin TR-I kriterleri GSTC'nin tanıdığı standartlar listesinde — sorun standartta değil, rezervasyon ekranında.

Öncü İşletmeler

Ortalama tabak 8 kg karbon, onlarınki 1,23 kg: bir restoran farkı menü tasarımıyla kapattı

Lake District'te aile işletmesi bir restoran, VisitEngland'ın yeni vaka çalışmasında sermaye gerektirmeyen bir yöntemi anlatıyor: menüyü az sayıda yerel çekirdek malzeme üzerine kurmak, partiler hâlinde pişirmek, çöpe giden porsiyonu saymak. Türkiye'de her şey dahil açık büfe bu reçetenin bir kısmını reddediyor — ama en ucuz kısmını değil.

Konular
Mevzuat ve Sertifikasyon7Öncü İşletmeler5Veri ve Rapor5Uygulama Örnekleri4